दिल्लीमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली बुधवारी झालेल्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत शेतकऱ्यांसाठी मोठा निर्णय घेण्यात आला. सरकारने देशातील डाळ उत्पादन वाढवण्यासाठी आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी ₹11000 कोटींच्या 6 वर्षांच्या योजनेला मंजुरी दिली आहे. यासोबतच रबी हंगामातील पिकांसाठी किमान आधारभूत किंमत (MSP) निश्चित करण्यात आली असून, शेतकऱ्यांना थेट लाभ मिळणार आहे.
डाळ उत्पादन वाढवण्यासाठी नवा आराखडा
या योजनेअंतर्गत संशोधन, बीज व्यवस्था, शेती क्षेत्राचा विस्तार, खरेदी यंत्रणा आणि भाव स्थिरता यावर भर दिला जाणार आहे. उच्च उत्पादन देणाऱ्या, कीड-प्रतिरोधक आणि हवामान सहनशील डाळींच्या जाती विकसित करून त्यांचा प्रसार केला जाईल. डाळ उत्पादक राज्यांमध्ये मल्टी-लोकेशन ट्रायल्स घेऊन योग्य बीजांचा प्रसार सुनिश्चित केला जाणार आहे.
बीज वितरणाची मोठी योजना
राज्यांना 5 वर्षांचा रोलिंग सीड प्रॉडक्शन प्लॅन तयार करावा लागेल. ICAR ब्रीडर सीडच्या देखरेखीचे काम करेल. केंद्र व राज्य एजन्स्या फाउंडेशन व सर्टिफाइड सीडचे उत्पादन करतील. SATHI पोर्टलच्या माध्यमातून संपूर्ण प्रक्रियेवर लक्ष ठेवले जाईल. 2030-31 पर्यंत 126 लाख क्विंटल सर्टिफाइड सीड शेतकऱ्यांना पुरवण्यात येईल, ज्यामुळे 370 लाख हेक्टर क्षेत्र डाळीखाली येणार आहे.
योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये
– डाळ उत्पादनासाठी 35 लाख हेक्टर अतिरिक्त क्षेत्र आणले जाईल, विशेषतः भाताच्या परतीच्या जमिनींचा (rice fallow land) वापर केला जाईल.
– शेतकऱ्यांना 88 लाख बीज किट मोफत वाटले जातील.
– शाश्वत शेती पद्धतींसाठी क्षमता विकास कार्यक्रम राबवले जातील.
बाजारपेठ व व्हॅल्यू चेन मजबूत करणे
1,000 पोस्ट-हार्वेस्ट प्रोसेसिंग युनिट्स उभारण्यात येणार आहेत. प्रत्येक युनिटवर जास्तीत जास्त ₹25 लाखांची सबसिडी दिली जाईल. PM-AASHA योजनेअंतर्गत तूर, उडीद आणि मसूर या डाळींची खरेदी NAFED आणि NCCF मार्फत पुढील चार वर्षे सुनिश्चित केली जाणार आहे. तसेच जागतिक डाळींच्या किमतींवर लक्ष ठेवले जाणार आहे, जेणेकरून शेतकऱ्यांचा विश्वास टिकून राहील.
रबी पिकांसाठी MSP मध्ये वाढ
केंद्र सरकारने रबी हंगाम 2026-27 साठी निवडक पिकांचा MSP जाहीर केला आहे. केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिलेल्या माहितीनुसार गहूचा MSP ₹2585 प्रति क्विंटल निश्चित करण्यात आला आहे. त्याशिवाय ज्वारीचा ₹2150, हरभरा ₹5875, मसूर ₹7000, सरसों/रेपसीड ₹6200 आणि सैफफ्लॉवर ₹6540 प्रति क्विंटल ठरवण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे लाखो शेतकऱ्यांना थेट फायदा होणार आहे.
