मुंबई, २२ मे २०२६: “लग्न झाल्यावर मुलीचा वडिलांच्या संपत्तीत हक्क राहत नाही” — असं तुम्हीही ऐकलं असेल. पण हे खरं आहे का? भारतीय कायदा नक्की काय सांगतो? बरेच लोक या विषयावर गोंधळलेले असतात — आणि या अज्ञानामुळे अनेक कुटुंबांमध्ये वाद होतात. आजच हे वाचा आणि तुमच्या घरातील सगळ्यांना सांगा.
महत्त्वाचे: Hindu Succession Act 2005 नुसार मुलींना जन्मापासूनच वडिलांच्या संपत्तीत मुलांइतका समान हक्क आहे — लग्न झाल्यावरही हा हक्क संपत नाही. हे सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे.
Hindu Succession Act 2005 — काय बदललं?
१९५६ मध्ये Hindu Succession Act लागू झाला तेव्हा संपत्तीत फक्त मुलांनाच वारसाहक्क होता. मात्र ९ सप्टेंबर २००५ रोजी या कायद्यात महत्त्वाची सुधारणा झाली. या सुधारणेनुसार मुलींना मुलांइतकाच समान हक्क देण्यात आला. म्हणजे मुलगी जन्माला आली त्याक्षणापासूनच ती वडिलांच्या पूर्वजांपासून आलेल्या (ancestral) संपत्तीची Coparcener — म्हणजे समान हक्कदार — आहे.
लग्नानंतर मुलीचा हक्क संपतो का?
नाही. हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे. Hindu Succession Act 2005 नुसार लग्नानंतरही मुलगी Coparcener म्हणजे समान हक्कदार राहते. ती वडिलांच्या Ancestral property मध्ये विभाजनाची मागणी करू शकते. मात्र एक गोष्ट लक्षात ठेवा — लग्नानंतर मुलगी वडिलांच्या HUF (Hindu Undivided Family) ची सदस्य राहत नाही, पण Coparcener मात्र राहते.
कोणत्या संपत्तीत हक्क मिळतो?
दोन प्रकारच्या संपत्ती आहेत
- Ancestral Property (पूर्वजांची संपत्ती): यात मुलीला जन्मापासूनच समान हक्क — वडिलांनी Will केली नसेल तर
- Self-acquired Property (स्वकमाईची संपत्ती): वडील हयात असताना ते कोणालाही देऊ शकतात. Will केली नसेल तर मुलगा-मुलगी समान वारस
सर्वोच्च न्यायालयाने काय सांगितले?
२०२० मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने विनीत शर्मा विरुद्ध राकेश शर्मा या खटल्यात स्पष्ट केले की मुलगी जरी २००५ च्या आधी जन्मली असली तरी तिला Coparcener चे सर्व हक्क मिळतात. तसेच मे २०२६ मधील नवीन निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने पुन्हा स्पष्ट केले की २००५ च्या सुधारणेमुळे मुलींचे पूर्वीपासून असलेले वारसाहक्क कमी होत नाहीत.
काय करावं — काय करू नये
✅ करावं
वडिलांनी Will करताना मुलींचाही समावेश करावा
संपत्तीच्या कागदपत्रांची माहिती सगळ्यांना असावी
वाद असल्यास वकिलाचा सल्ला घ्यावा
❌ करू नये
“लग्न झाल्यावर हक्क नाही” असा गैरसमज पसरवू नये
तोंडी करारावर विसंबून राहू नये — लेखी दस्तऐवज हवे
दलालांना पैसे देऊन चुकीचा सल्ला घेऊ नये
थोडक्यात — Key Points
- कायदा: Hindu Succession Act 2005 — ९ सप्टेंबर २००५ पासून लागू
- मुलीचा हक्क: जन्मापासूनच — मुलांइतका समान
- लग्नानंतर: हक्क संपत नाही — Coparcener राहते
- Ancestral property: समान वाटा मागण्याचा हक्क आहे
- Self-acquired property: Will नसेल तर मुलगा-मुलगी समान वारस
- Supreme Court: २०२० आणि मे २०२६ — मुलींचे हक्क पुन्हा confirmed
तुमच्या घरात मुलगी आहे का?
हे article तिला आणि कुटुंबाला WhatsApp वर share करा — तिचा हक्क तिला माहीत असणं गरजेचं आहे! 🙏
