कर्मचारी भविष्य निधी संघटनेशी संबंधित कोट्यवधी कर्मचारी आणि सभासदांसाठी येणारे दिवस महत्त्वाचे ठरणार आहेत. कारण ईपीएफओ आपल्या कामकाजाची रचना पूर्णपणे बदलण्याच्या तयारीत आहे. EPFO 3.0 या नव्या प्रणालीवर काम वेगाने सुरू असून, पुढील 10 वर्षांच्या गरजा लक्षात घेऊन नवे पोर्टल आणि बॅकएंड सॉफ्टवेअर विकसित केले जात आहे. या बदलांमुळे पीएफ खात्यांशी संबंधित सेवा अधिक जलद, पारदर्शक आणि सोप्या होणार आहेत.
EPFO 3.0 म्हणजे काय
EPFO 3.0 ही ईपीएफओची पुढची पिढीची डिजिटल प्रणाली आहे. या अंतर्गत नवे ऑनलाइन पोर्टल, सुधारित सॉफ्टवेअर आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार आहे. यामुळे पीएफ खात्याशी संबंधित सर्व सेवा एका केंद्रीत प्रणालीतून दिल्या जातील. सध्याच्या तुलनेत तक्रारींचे निवारण जलद होईल आणि प्रक्रियेत मानवी हस्तक्षेप कमी होणार आहे.
कोअर बँकिंग सोल्यूशनवर भर
EPFO 3.0 मधील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे Core Banking Solution (CBS). यामुळे ईपीएफओचे कामकाज बँकांसारखे केंद्रीत पद्धतीने चालेल. कोणताही सभासद देशातील कुठल्याही भागातून आपल्या पीएफ खात्याशी संबंधित अडचणी सोडवू शकेल. मूळ कार्यालयावर अवलंबून राहण्याची गरज उरणार नाही.
AI आणि स्थानिक भाषांचा वापर
नव्या प्रणालीत कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित भाषा साधनांचा वापर करण्यात येणार आहे. सरकारच्या ‘भाषिणी’ या AI-आधारित भाषांतर मंचाच्या मदतीने सभासदांना त्यांच्या स्थानिक भाषेत सेवा मिळू शकतील. त्यामुळे देशातील विविध भागांतील कर्मचाऱ्यांना पीएफशी संबंधित माहिती समजणे अधिक सोपे होणार आहे.
गिग व असंघटित कामगारांचाही समावेश
नवे लेबर कोड लागू झाल्यानंतर EPFO चा व्याप वाढणार आहे. संघटित क्षेत्रासोबतच असंघटित, गिग आणि प्लॅटफॉर्म वर्कर्स यांनाही या यंत्रणेत सामावून घेण्याची तयारी सुरू आहे. भविष्यात गिग वर्कर्सच्या निवृत्ती निधीचे व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारीही ईपीएफओकडे येऊ शकते.
एप्रिलपासून UPI द्वारे PF काढण्याची सुविधा
ईपीएफओ सभासदांना एप्रिलपासून UPI च्या माध्यमातून थेट भविष्य निधीची रक्कम काढता येणार आहे. ही रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होईल. सभासद UPI पिनच्या मदतीने सुरक्षित व्यवहार करू शकतील. खात्यात जमा झाल्यानंतर ही रक्कम डिजिटल पेमेंट, एटीएम किंवा डेबिट कार्डद्वारे वापरता येईल.
PF काढण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी
सध्या पीएफ काढण्यासाठी अर्ज करावा लागतो आणि ही प्रक्रिया वेळखाऊ ठरते. स्वयंचलित निपटारा प्रणालीतून आता अर्ज केल्यानंतर 3 दिवसांत रक्कम खात्यात जमा होते. पूर्वी ही मर्यादा 1 लाख रुपये होती, ती वाढवून 5 लाख रुपये करण्यात आली आहे. त्यामुळे आजारपण, शिक्षण, लग्न किंवा घर खरेदीसाठी अल्पावधीत आर्थिक मदत मिळू शकणार आहे.
निष्कर्ष
EPFO 3.0 मुळे पीएफ खातेदारांसाठी सेवा अधिक सुलभ, जलद आणि पारदर्शक होणार आहेत. डिजिटल प्रणाली, UPI सुविधा आणि AI आधारित सेवा यामुळे ईपीएफओचे कामकाज पूर्णपणे नव्या टप्प्यात प्रवेश करणार आहे.
