केंद्र सरकारच्या त्या कर्मचाऱ्यांसाठी मोठी अपडेट आली आहे, जे NPS म्हणजेच नॅशनल पेन्शन सिस्टीमवरून UPS – युनिफाइड पेन्शन स्कीममध्ये जाण्याचा विचार करत आहेत. वित्त मंत्रालयाने स्पष्ट केलं आहे की UPS निवडायची असल्यास अर्ज ३० नोव्हेंबरपर्यंत अनिवार्यपणे दाखल करावा लागेल. अंतिम तारीख आता अगदी जवळ आल्याने मंत्रालयाने पात्र असलेल्या सर्व कर्मचारी आणि निवृत्त व्यक्तींना वेळेत अर्ज करण्याचं आवाहन केलं आहे.
UPS म्हणजे नेमकं काय?
UPS म्हणजे युनिफाइड पेन्शन स्कीम. जानेवारी २०२५ मध्ये अधिसूचित झालेली ही नवीन योजना १ एप्रिल २०२५ पासून लागू आहे. केंद्र सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी NPSला पर्याय म्हणून UPS आणण्यात आली. UPSची मोठी वैशिष्ट्य म्हणजे महागाईशी जोडलेली हमीदार पेन्शन. ही कॉन्ट्रिब्यूटरी योजना आहे. कर्मचाऱ्याला बेसिक पगार + डीएच्या १०% रक्कमेचं योगदान द्यावं लागतं, तर केंद्र सरकार १८.५% योगदान देतं. त्यामुळे NPSच्या तुलनेत अधिक स्थिर आणि अंदाजे मिळणारी पेन्शन मिळण्याची हमी UPS देते.
UPS साठी अर्ज कसा करायचा?
UPSमध्ये सहभागी होऊ इच्छिणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना ऑनलाईन फॉर्म भरून अर्ज करता येतो. संबंधित एनरोलमेंट आणि क्लेम फॉर्म www.npscra.nsdl.co.in या लिंकवर उपलब्ध आहेत. इच्छित असल्यास सीआरए सिस्टीममधील नोडल ऑफिसमध्ये फॉर्मची प्रत प्रत्यक्ष जमा करूनही अर्ज करता येतो. वित्त मंत्रालयाने नोडल ऑफिसना सर्व अर्ज निर्धारित प्रक्रियेनुसार वेळेत मंजूर करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
UPS हा NPSचाच भाग आहे का?
होय. UPS ही योजना पूर्णपणे NPSच्या चौकटीतच चालवली जाते. PFRDA या संस्थेमार्फत तिचे नियमन केले जाते. सेवेत असलेले आणि निश्चित अटी पूर्ण करणारे निवृत्त कर्मचारी – दोघेही UPSचा लाभ घेऊ शकतात. सर्व अटी पूर्ण झाल्यास कर्मचाऱ्याला शेवटच्या १२ महिन्यांच्या सरासरी बेसिक पगाराच्या ५०% रक्कमेची पेन्शन UPS अंतर्गत मिळते. तसेच जोडीदार पेन्शन आणि ग्रॅच्युटीची सुविधाही उपलब्ध आहे.
UPS निवडल्यावर पुन्हा NPSमध्ये जाणं शक्य आहे का?
होय. UPS निवडलेल्या कर्मचाऱ्यांना भविष्यात पुन्हा NPSमध्ये परत जाण्याची मुभा आहे. म्हणजे UPS स्वीकारल्यानंतरही लवचिकता कायम राहते.
UPSचे फायदे कोणते?
UPS निवडणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना खालील महत्त्वाचे लाभ मिळतात :
- अधिक चांगली करसवलत
- राजीनामा किंवा अनिवार्य निवृत्तीच्या परिस्थितीत सुधारित तरतुदी
- NPSअंतर्गत असलेले पात्र कर्मचारी व निवृत्त व्यक्ती UPSमध्ये ट्रान्सिशन करू शकतात
- महागाईशी जोडलेलं, सुरक्षित आणि स्थिर पेन्शन मॉडेल
UPS ही केंद्र सरकारकडून आणलेली अशी महत्त्वाची सुधारणा आहे ज्याचा उद्देश कर्मचाऱ्यांना अधिक खात्रीशीर, सुरक्षित आणि स्थिर निवृत्ती आय मिळवून देणे हा आहे.
