केंद्र सरकारकडून नवा वेतन आयोग जाहीर झाला की सरकारी कर्मचारी आणि निवृत्त कर्मचाऱ्यांचे लक्ष सर्वात आधी पगार आणि निवृत्तीवेतन किती वाढणार याकडे लागते. साधारणपणे दर 10 वर्षांनी स्थापन होणारा वेतन आयोग वेतन रचना, भत्ते आणि निवृत्तीवेतनाचा आढावा घेतो. आता 8वा वेतन आयोग समोर आल्याने कर्मचारी आणि निवृत्तांमध्ये पुन्हा एकदा मोठ्या वाढीची अपेक्षा निर्माण झाली आहे. मात्र प्रत्यक्ष फायदा किती होईल, हे सरकार ठरवणाऱ्या फिटमेंट फॅक्टरवर अवलंबून आहे. 8वा वेतन आयोग 1 January 2026 पासून लागू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
फिटमेंट फॅक्टर म्हणजे काय
फिटमेंट फॅक्टर हा असा गुणांक असतो, ज्याच्या आधारे सध्याचा बेसिक पगार किंवा निवृत्तीवेतन वाढवले जाते. नवीन वेतन रचना ठरवताना या घटकाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. तज्ज्ञांच्या मते फिटमेंट फॅक्टर ठरवताना महागाई, सरकारी तिजोरीची स्थिती, कर्मचाऱ्यांच्या गरजा आणि एकूण आर्थिक परिस्थिती या बाबी लक्षात घेतल्या जातात. त्यामुळे प्रत्येक वेतन आयोगात हा फॅक्टर वेगळा राहिला असून त्यानुसार वेतनवाढ ठरलेली आहे.
मागील वेतन आयोगांचा पॅटर्न
मागील वेतन आयोगांचा विचार केला तर 6व्या वेतन आयोगात फिटमेंट फॅक्टर 1.92 ठेवण्यात आला होता. त्यामुळे किमान बेसिक पगार 3,200 रुपये वरून 7,440 रुपये झाला, तर कमाल बेसिक पगार 30,000 रुपये वरून 90,000 रुपये झाला. 7व्या वेतन आयोगात फिटमेंट फॅक्टर 2.57 निश्चित करण्यात आला. यामुळे किमान बेसिक पगार 7,440 रुपये वरून थेट 18,000 रुपये झाला, तर कमाल पगार 90,000 रुपये वरून 2.50 लाख रुपयेपर्यंत पोहोचला. या वाढीचा मोठा फायदा कर्मचारी आणि निवृत्त दोघांनाही झाला.
8व्या वेतन आयोगात किती वाढ शक्य
8व्या वेतन आयोगाबाबत सध्या चर्चा जोरात सुरू आहे. तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार फिटमेंट फॅक्टर 1.8 ते 2.86 दरम्यान असू शकतो. उदाहरणार्थ, फिटमेंट फॅक्टर 2.15 धरला, तर सध्या 18,000 रुपये बेसिक पगार असलेल्या कर्मचाऱ्याचा नवीन बेसिक पगार सुमारे 38,700 रुपये होऊ शकतो. म्हणजेच थेट आणि लक्षणीय वाढ दिसू शकते. याच प्रमाणात निवृत्तीवेतनातही वाढ होईल आणि थकबाकीचा लाभ मिळण्याची शक्यता आहे. अंतिम निर्णय सरकारच्या घोषणेनंतरच स्पष्ट होईल, मात्र सध्या कर्मचारी आणि निवृत्तांच्या अपेक्षा मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत.
